Dòng chảy
Mã QR và công nghệ Blockchain có ý nghĩa gì trong việc truy xuất nguồn gốc hàng hóa?
Cơ sở dữ liệu cho việc truy xuất nguồn gốc hàng hóa có thể do con người nhập vào hoặc cơ chế tự động, hoặc cả hai. Vậy việc quét mã QR và ứng dụng công nghệ Blockchain đóng vai trò và bảo đảm quy trình sản xuất cùng chuỗi liên kết thế nào?

Truy xuất nguồn gốc hàng hóa và vai trò của mã QR

Thuật ngữ “truy xuất nguồn gốc” được dịch từ cụm từ tiếng Anh origin traceability, có nghĩa là “Khả năng truy vết nguồn gốc” hay nôm na là có thể truy ngược lại theo vết tích đến tận gốc để biết sản phẩm đã được làm ra ở đâu và như thế nào. Chúng ta quen dùng cụm từ “truy xuất nguồn gốc hàng hóa” theo nghĩa truy ra xuất xứ nguồn gốc của sản phẩm. 

Trong thế giới hội nhập, hàng hóa được sản xuất từ nhiều quốc gia có thể được bán đến tay người tiêu dùng ở khắp nơi trên thế giới. Ở quốc gia nào cũng có luật lệ quy định về chất lượng sản phẩm hàng hóa của mình, họ dễ dàng quản lý được các sản phẩm được sản xuất trong nước, nhưng lại khó quản lý những hàng hóa có xuất xứ từ nước ngoài. Vì vậy, ngoài việc kiểm tra chặt chẽ hàng nhập khẩu, người ta còn đưa ra yêu cầu mọi hàng hóa đều phải có khả năng truy xuất nguồn gốc để người tiêu dùng (và những người hữu trách) có thể nhanh chóng có được thông tin cơ bản về mặt hàng mà mình định mua với yêu cầu chính là sản phẩm này có nguồn gốc như thế nào? Câu hỏi này rất quan trọng đối với các quốc gia hay hiệp hội các quốc gia đã ký hiệp định thương mại song phương với Việt Nam (như AFTA, EVFTA, CPTTP, Hoa Kỳ,…) dành cho nước ta những ưu đãi về thuế nhập khẩu với yêu cầu sản phẩm phải có nguồn gốc là ở Việt Nam. Ví dụ, với con cá thì trứng cá phải nở ở Việt Nam chứ không phải mua cá con giống ở nước khác về nuôi rồi xuất khẩu, cũng tương tự như thế với điều, hồ tiêu, phôi thép, vải may mặc và nhiều sản phẩm khác.

Yêu cầu về truy xuất nguồn gốc hàng hóa cũng giúp ngăn ngừa những nguồn cung cấp nước ngoài núp bóng lợi dụng ưu thế của Việt Nam đưa hàng vào, dán nhãn có xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu sang các thị trường mà Việt Nam được ưu đãi. Bên cạnh yêu cầu số một về nguồn gốc hàng hóa có một yêu cầu quan trọng khác là chất lượng của hàng hóa. Chất lượng sản phẩm phản ánh thông qua quy trình sản xuất và chứng nhận của các cơ quan có thẩm quyền. 

Yêu cầu tra cứu nhanh được đáp ứng bằng cách soi mã QR dán trên từng sản phẩm bằng điện thoại thông minh. Thông qua mã này, người mua có thể truy cập vào hệ thống chứa dữ liệu về nguồn gốc của sản phẩm này và nhận được những thông tin cần thiết.  

Cũng nên có đôi lời về mã QR này. Nhiều người cho rằng thông tin về nguồn gốc hàng hóa được ghi luôn trên mã QR. Điều này không đúng vì mã QR (Quick Response – Phản hồi nhanh) chỉ là mã đóng vai trò khóa truy cập vào CSDL của mặt hàng mà nó là thuộc tính định danh, y chang như số CMND của một công dân vậy. Mã QR là một dạng mã vạch in kiểu ma trận có số lượng tổ hợp khác nhau lên tới 2 lũy thừa 132 nên có thể nói rằng tất cả các con tem in mã QR trên toàn thế giới trong vài trăm năm tới không có một mã nào trùng nhau! 

Quét mã QR

Vấn đề tiếp theo được quan tâm là dữ liệu được ghi vào CSDL hàng hóa như thế nào? Do con người nhập vào hay cơ chế tự động? Câu trả lời rất đơn giản: có thể do con người cập nhật hay cơ chế tự động hoặc cả hai. Vấn đề nằm ở chỗ cách nào nhanh hơn, chính xác hơn, kinh tế hơn mà thôi. Thực tế cho thấy, trong thời đại số, sử dụng các thiết bị số (ở đây là các IoT) đi cùng với các phần mềm chuyên dụng cho quản lý và điều khiển quá trình sản xuất luôn nhanh hơn, chính xác hơn và kinh tế hơn, trừ phi người sản xuất muốn đưa vào ý kiến cá nhân của mình để che giấu một thực tế nào đó. 

Để đảm bảo tính logic của những thông tin được cung cấp và khả năng kết nối, xâu chuỗi những tác vụ liên quan đến từng sản phẩm, từng nhà sản xuất, công nghệ Blockchain đã được áp dụng để xây dựng các hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa và trở thành giải pháp mẫu mực cho mục tiêu này.

Bockchain "khóa cứng" quy trình

Blockchain là công nghệ cho phép “khóa cứng” quá trình đã diễn ra như thế nào thì giữ nguyên như thế, không ai có thể thay đổi được. Đầu tiên, blockchain được phát triển xuất phát từ yêu cầu cần một cơ chế tin cậy để quản lý các giao dịch tiền ảo Bitcoin giữa các bên mà không thông qua ngân hàng. Sau vài năm hoạt động, hàng triệu giao dịch Bitcoin trên thế giới diễn ra không bị sai sót nhờ công nghệ Blockchain. Phân tích tính ưu việt này, người ta nhận ra rằng blockchain còn có thể ứng dụng để giám sát nhiều quy trình diễn ra trong thực tế, không chỉ trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng mà còn trong rất nhiều lĩnh vực khác như kinh tế, giáo dục, y tế, nghiên cứu khoa học, dịch vụ công,… 

Ngày nay, sự phối hợp giữa công nghệ số và công nghệ blockchain tạo ra rất nhiều những khả năng mới, làm thay đổi nhiều quá trình mà trước đây dù muốn người ta cũng không thể làm được. Vậy công nghệ Blockchain được ứng dụng trong xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa với ví dụ cụ thể trong nông nghiệp như thế nào? 

Để đáp ứng các yêu cầu đã được đề cập trên, hệ thống này gắn với 3 yếu tố chính là địa điểm (nơi sản xuất), quy trình sản xuất và chuỗi liên kết. Chẳng hạn với trồng trọt, về địa điểm sẽ bao gồm Quốc gia -> tỉnh/thành -> quận/huyện -> xã/thị trấn -> đơn vị sản xuất -> vườn -> luống -> cây. Mã QR được gắn cho từng cây đối với cây lâu năm (như vải, xoài,…) hay từng luống hoặc ruộng được canh tác theo cùng một quy trình với những điều kiện như nhau cho một loại cây đối với các cây ngắn ngày (như rau màu) theo từng vụ tại địa điểm xác định.

Về quy trình sẽ gồm Giống cây -> ngày trồng cây/luống -> chăm sóc (bón phân, tưới nước, cắt tỉa...) -> bảo vệ thực vật (cách thức phòng, trị bệnh hại) -> thu hoạch -> bảo quản -> tiêu thụ. Mã QR được gắn cho từng cây trồng vào thời điểm ươm cây giống và được soi kích trong từng công đoạn khi cập nhật dữ liệu sản xuất.

Về chuỗi liên kết, bao gồm Đơn vị sản xuất -> đơn vị vận chuyển -> cửa hàng -> người tiêu thụ. Các sản phẩm của đơn vị sản xuất đều đã gắn mã QR. Mã này được quét tại từng công đoạn trong toàn chuỗi giá trị đến khi tới tay người tiêu dùng. 

Công nghệ Blockchain gán mã hệ thống của blockchain (hash code) lên tất cả các công đoạn của chuỗi liên kết cho sản phẩm mang mã QR. Điều này cho phép hệ thống xác định chính xác trạng thái của sản phẩm trong từng thời điểm như hàng đã đóng gói, hàng đã chuyển, hàng đã bán,… Ứng dụng công nghệ Blockchain cho phép chúng ta nắm được toàn bộ quá trình từ sản xuất ra sản phẩm đến khi sản phẩm được bán cho người tiêu thụ. Nếu những dữ liệu sản xuất được cập nhật trung thực (đó là lý do vì sao cần sử dụng IoT) thì bức tranh sản xuất sẽ hiện ra chính xác. Thông qua đó, người sản xuất biết rõ trạng thái sản xuất của mình, cả những cái hay và cái dở để điều chỉnh, nâng cấp, phát  triển.  

 

 Nguồn: Vietnam Blcokchain Corporation

 

Như vậy có thể nói rằng, hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa dựa vào công nghệ Blockchain vừa là thước đo về năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam, vừa là phương tiện thúc đẩy phát triển nền kinh tế theo hướng chuẩn hóa với hàm lượng công nghệ ngày càng cao. Đó cũng là xu hướng rất yếu mà nền kinh tế nước ta đang hướng đến.

Chuyên gia Nguyễn Tuấn Hoa

 

Gửi bình luận
Có thể bạn quan tâm
Dòng chảy
Quyết hạ Huawei đến cùng, FCC tung quỹ 5G cực khủng hỗ trợ nông thôn Mỹ

FCC vừa công bố 5G Fund trị giá 9 tỷ USD để hỗ trợ đưa kết nối tốc độ cao đến khu vực nông thôn Mỹ, trong đó ít nhất 1 tỷ USD sẽ được dành cho việc áp dụng 5G trong nông nghiệp. Điều này sẽ khiến các nhà cung cấp dịch vụ ở nông thôn dễ quay lưng với thiết bị mạng từ Huawei.

Samsung sẽ đóng chip cũ của Note 9 lên Note 10 Lite và bán giá cắt cổ?

Các tin đồn cho thấy nhiều khả năng Samsung sẽ trang bị cho Galaxy Note 10 Lite con chip Exynos 9810 của năm 2018.

iPhone 11 Pro vẫn thu thập dữ liệu vị trí bất chấp cài đặt của người dùng

Nhà nghiên cứu bảo mật tại KrebsOnSecurity đã phát hiện ra một lỗ hổng tồn tại trong chiếc điện thoại cao cấp mới nhất của Apple nhằm mục đích thu thập dữ liệu vị trí người dùng.

Vi xử lý Snapdragon 865 hỗ trợ camera có độ phân giải lên đến 200 MP

Snapdragon 865 là chip di động cao cấp mới nhất mà Qualcomm vừa ra mắt nhằm hướng đến đại đa số smartphone cao cấp của năm 2020.