Phim điện ảnh dùng công nghệ AI – Thất bại từ khởi đầu

Mấy năm gần đây, khi mà AI len lỏi đến mọi lĩnh vực, thì phim ảnh tất nhiên cũng sẽ không đứng ngoài cuộc chơi, vì video AI tạo sinh là một trong những nhánh chủ lực mà các công ty AI đang chạy đua. Nhưng phim được tạo từ AI đã nhận nhiều thất bại ê chề, đây là những thất bại đã được dự báo từ trước.

Phim dùng AI, quảng bá siêu phẩm, thất bại về doanh thu

Năm 1994, đạo diễn lừng danh Robert Zemeckis đã có bom tấn Forrest Gump, giành giải Oscar danh giá và được nhắc đến hàng chục năm về sau, đến cả bây giờ vẫn là tượng đài trong những phim kinh điển nhất. 30 năm sau, đạo diễn này tái hợp với cặp diễn viên chính Tom Hank và Robin Wright, trong bộ phim Here, một bộ phim vận dụng công nghệ AI và có kinh phí lên đến 50 triệu USD. Phim chỉ đặt một góc máy duy nhất suốt 105 phút, cho thấy sự thay đổi của ngôi nhà và các thành viên trong khoảng 100 năm. Here sử dụng công nghệ AI để cả hai diễn viên thể hiện nhân vật từ tuổi niên thiếu cho đến lúc già. Tuy vậy, khán giả và giới phê bình chê bai rằng công nghệ AI làm gương mặt diễn viên trông đơ cứng, thiếu cảm xúc tự nhiên. Và kết quả là phim chỉ đạt 5 triệu USD doanh thu trong tuần đầu công chiếu, một thất bại nặng nề.

Phim Here với AI trẻ hóa các diễn viên đã thất bại với chỉ 5 triệu USD trong tuần đầu công chiếu

Một bộ phim khác của Hollywood là Alien: Romulus (2024) lại gây tranh cãi về vấn đề đạo đức khi phim này dùng công nghệ AI để “hồi sinh” cố diễn viên Ian Holm (người đã mất năm 2020). Bên cạnh chuyện hồi sinh người đã mất như thế là đúng hay sai, pháp lý đã đủ chưa, ai cho phép làm chuyện đó… thì đa số khán giả xem phim nhận xét gương mặt tái tạo bằng AI trông giả tạo, méo mó khi nói chuyện và gây cảm giác thiếu tôn trọng người đã khuất. Có vẻ như AI vẫn chưa đủ “quyền năng” để hồi sinh người đã khuất trên màn ảnh.

Ian Holm được “hồi sinh” bằng AI trong Alien: Romulus (2024)

Còn đại diện đến từ châu Á thì không thể khác hơn là Thành Long với phim Thần Thoại 2 (A Legend). Phim có kinh phí sản xuất khổng lồ, lên tới khoảng 50 triệu USD (hơn 1.250 tỷ đồng), nhưng khi ra mắt tại Trung Quốc chỉ thu về khoảng 10-12 triệu USD sau tuần đầu và nhanh chóng “ngã ngựa”. Truyền thông Trung Quốc ước tính phim có thể lỗ đến 40 triệu USD. A Legend chỉ đạt điểm 4,7/10 trên IMDB, dưới mức trung bình, và dưới cả những bộ phim điện ảnh Việt Nam gần đây. Một thất bại có thể nói là thảm hại cho Thành Long và các cộng sự khi muốn dùng AI để tạo làn gió mới cho phim này.

Thành Long đã thất bại hoàn toàn khi nỗ lực dùng AI trẻ hóa mình về thời thanh niên 27 tuổi

Phim A Legend dùng công nghệ Deepfake để ghép mặt Thành Long thời trẻ vào diễn viên đóng thế. Kết quả là gương mặt AI luôn trong trạng thái “căng cứng” hoặc mỉm cười gượng gạo. Trong những cảnh bi kịch, nhân vật khóc lóc đau khổ nhưng gương mặt AI vẫn trông như đang… cười mỉm. Điều này khiến khán giả bật cười thay vì xúc động. Khán giả nhận ra ngay sự thiếu ăn khớp giữa gương mặt (của Thành Long trẻ) và hình thể (của diễn viên đóng thế), khiến nó như một video TikTok nghiệp dư hơn là một phim điện ảnh kinh phí cao. Việc Thành Long vốn nổi tiếng với những cảnh hành động chân thật giờ lại viện đến AI để tạo ra một phiên bản 27 tuổi của mình và đưa vào phim khiến cho giá trị cốt lõi bị đảo ngược, đây là một sai lầm lớn của Thành Long. Cùng với bộ phim Here (của Tom Hanks) cũng thất bại vì lý do tương tự, điều này đang chứng minh rằng khán giả vẫn chưa chấp nhận việc dùng AI để “trẻ hóa” diễn viên một cách đại trà nếu chất lượng cảm xúc không được đảm bảo.

Còn với nền điện ảnh có thể nói là mạnh nhất châu Á hiện nay là Hàn Quốc thì sao? năm 2025 này đạo diễn Kang Yun Sung (nổi tiếng với The Outlaws) đã quyết định làm một phim vận dụng AI để tiết kiệm kinh phí sản xuất, sử dụng AI để thay thế công đoạn làm kỹ xảo tốn kém. Đạo diễn Kang Yun Sung dùng AI để tạo ra các cảnh rượt đuổi, nổ xe hay sập nhà chỉ trong vài phút, thay vì nhiều ngày đi quay như cách làm truyền thống. Nhờ đó tổng chi phí phim chỉ khoảng 1,5 tỉ won, một mức rất thấp cho một tác phẩm hành động.

Tuy nhiên, Run to the West (2025) lại nhận kết quả khiêm tốn tại phòng vé, chỉ bán được 27.000 vé, thấp hơn rất xa mức hòa vốn khoảng 200.000 vé. Chất lượng hình ảnh bị chê là “nhựa”, thiếu chiều sâu và trông rẻ tiền giống như các clip ngắn làm vội trên mạng xã hội chứ không phải chuẩn điện ảnh. Các nhân vật được tạo hoàn toàn bằng AI (như một số vị thần) bị chê là vô hồn, chuyển động gượng gạo, không tạo được sự kết nối cảm xúc hay nỗi sợ hãi cần thiết cho một phim hành động – giả tưởng. Từ đó cho thấy mục tiêu giảm kinh phí nhưng không bán được vé vì chất lượng không tốt thì cũng như không.

Phim Việt Nam cũng đã bắt đầu có AI

Giữa năm nay, đạo diễn (trước đó chuyên làm MV ca nhạc) Phạm Vĩnh Khương ra mắt bộ phim khoa học viễn tưởng Shadow of the Wolf – Lời nguyền dưới ánh trăng. Phim được sản xuất hoàn toàn bằng ứng dụng AI, với thời lượng 3 tiếng, truyền tải đến công chúng thông điệp về lời kêu gọi sự tỉnh thức của con người trước sự hủy hoại môi trường, thiên nhiên hoang dã. Dù được ghi nhận về nỗ lực tiên phong, nhưng phim vẫn vấp phải các hạn chế cố hữu của AI hiện tại: chuyển động nhân vật gượng gạo, khẩu hình không khớp và thiếu sự liền mạch về cảm xúc, khiến trải nghiệm xem phim dài trở nên mệt mỏi với khán giả.

Cảnh trong phim “Shadow of the Wolf”

Đáng chú ý hơn, một bộ phim khác cũng gây tiếng vang (dù là bất đắc dĩ) với công nghệ AI là bộ phim Chốt Đơn của bộ đôi đạo diễn Nam Cito và Bảo Nhân. Phim này đã quay xong và dựng xong từ trước thì bất ngờ diễn viên chính của phim là hoa hậu Nguyễn Thúc Thùy Tiên bị vướng vòng lao lý. Thay vì quay lại (reshoot) quá tốn kém, đoàn làm phim đã chọn cách dùng công nghệ AI để tạo ra một nhân vật nữ chính mới đè lên diễn xuất gốc của Thùy Tiên. Cụ thể là giữ nguyên hình thể, chuyển động của Thùy Tiên nhưng thay thế khuôn mặt và giọng nói bằng AI.

AI cũng không thể cứu nổi bộ phim mà Thùy Tiên đóng chính

Khi phim Chốt Đơn ra rạp (vào khoảng tháng 8/2025), phim đã vấp phải phản ứng khá tiêu cực từ khán giả. Ngay bản thân người viết cũng đã được xem trước bộ phim (ở buổi họp báo ra mắt phim) cũng nhận thấy rằng việc dùng AI để biến đổi thành người khác cho kết quả chưa ổn lắm. Biểu cảm gương mặt đơ cứng, vô hồn nên trong đa số các cảnh phim đều dùng cảnh toàn khi Thùy Tiên xuất hiện, ít khi dùng cảnh cận, dù vậy những cảnh đối thoại khóc lóc cuối phim vẫn phải cận cảnh nên lúc này AI bộc lộ nhiều khuyết điểm chưa thể khắc phục với công nghệ hiện tại. Bộ phim nhanh chóng rời rạp trong im ắng và bị đánh giá là một “thử nghiệm lỗi” với công nghệ AI trong điện ảnh.

Vẫn có những điểm sáng với AI trong điện ảnh

“Top Gun: Maverick” (2022) là một phim cực kỳ thành công về doanh thu, đánh dấu sự trở lại sau phần 1 cách đó gần 36 năm, nhưng ít ai biết phim này cũng có vận dụng AI. Nam diễn viên Val Kilmer (vai Iceman) bị mất giọng nói do ung thư vòm họng, nên không thể thoại trong phim được nữa. Vì vậy, đoàn làm phim đã hợp tác với công ty Sonantic dùng AI để phân tích các băng ghi âm cũ của Val Kilmer, từ đó tổng hợp và tái tạo lại giọng nói của ông cho nhân vật Iceman. Kết quả là cảnh quay tái hợp giữa Tom Cruise và Val Kilmer trở thành khoảnh khắc xúc động nhất phim. Khán giả xúc động vì nghe lại được giọng nói quen thuộc ngày xưa mà không hề biết đó là do AI tạo ra.

Tom Cruise tái hợp Val Kilmer trong Top Gun Maverick nhờ công nghệ AI tái tạo giọng nói

Một phim khác rất nổi tiếng, đoạt giải Oscar phim xuất sắc nhất, là “Everything Everywhere All At Once” (2022), bộ phim này cũng dùng AI khi mà đội ngũ kỹ xảo của phim chỉ có… 5 người. Họ sử dụng công cụ AI (như Runway) để tách phông nền (rotoscoping) và tạo ra các hiệu ứng biến hóa đa vũ trụ phức tạp. Thay vì ngồi vẽ tay cắt từng khung hình mất cả tuần, AI giúp họ làm xong trong vài giờ. Đáng nói là người dùng xem rất khó nhận ra những cảnh đó do AI can thiệp mà vẫn nghĩ là CGI như truyền thống trong hiệu ứng phim ảnh, quả là AI cũng “có this có that”-nói như ngôn ngữ các bạn trẻ. Đây là minh chứng cho việc AI giúp các nhóm làm phim nhỏ có thể tạo ra sản phẩm tầm cỡ Hollywood.

AI đã trộn lẫn khuôn mặt diễn viên nhí và Anya Taylor-Joy trong Furiosa: A Mad Max Saga, giúp cho chuyển cảnh mượt và thật hơn

Hoặc như một bom tấn khác trong năm trước là “Furiosa: A Mad Max Saga” (2024), cũng vận dụng AI vào các phân đoạn chuyển cảnh giữa diễn viên nhí đóng vai Furiosa lúc nhỏ sang diễn viên chính Anya Taylor-Joy. AI đã trộn lẫn khuôn mặt hai người ở các cảnh chuyển giao giúp cho khán giả cảm thấy nhân vật lớn lên một cách tự nhiên trên màn ảnh mà không bị “khựng” hay cảm thấy giả tạo như các phim dùng CGI đắp mặt trước đây.

AI sẽ còn tiến hóa và phim ảnh dùng AI sẽ nhiều hơn

Bài học rút ra từ những phim AI thất bại đó là khán giả “thà xem phim tốn tiền mà nó thật còn hơn phim ít tiền mà dùng AI”. Sau tất cả, thứ khán giả cần là chất lượng cao, bất kể nó dùng công nghệ AI hay BI hay cái gì, phim phải hay, phải thật, phải điện ảnh, chứ phim giả trân thì thất bại sẽ là điều đương nhiên. Vì khán giả là người chứ không phải AI ngồi xem phim.

Có thể thấy, AI cũng đang từng bước được sử dụng thành công trong các phim điện ảnh, nhưng nó chỉ là ở những bước đầu với những công đoạn cơ bản và nhỏ. Chứ nếu dùng AI toàn bộ và “quá sức” thì kết cục sẽ thất bại như những phim ở trên. Chắc chắn AI sẽ còn đi xa hơn nữa với điện ảnh, để mang đến những điều tuyệt vời nhất vượt xa trí tưởng tượng, có lẽ chỉ vài năm nữa thôi là sẽ có bước nhảy vọt mới.