Báo cáo Du lịch & Bền vững (Travel & Sustainability Report) thường niên lần thứ 11 của Booking.com cho thấy 85% du khách Việt Nam nhận định việc du lịch bền vững hơn là điều quan trọng hoặc rất quan trọng. Đồng thời, 85% du khách mong muốn góp phần giúp điểm đến trở nên tốt đẹp hơn sau chuyến đi.
Vì vậy, việc hỗ trợ cộng đồng địa phương và bảo vệ môi trường đang trở thành ưu tiên hàng đầu của nhiều khách du lịch. Vậy làm thế nào để du khách hiện thực hóa những mong muốn tích cực này để người dân địa phương được hưởng lợi từ phát triển du lịch, đồng thời giảm thiểu một số tác động không mong muốn?
Khảo sát được thực hiện với 32.500 người tại 35 quốc gia và vùng lãnh thổ cho thấy, 60% người tham gia khảo sát trên toàn cầu nhìn nhận du lịch mang lại tác động tích cực đến địa phương. Tại Việt Nam, tỷ lệ này đạt mức 76%.
Những lợi ích được nhắc đến nhiều nhất gồm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế (60%), tạo ra việc làm (55%), mở rộng các lựa chọn vui chơi, giải trí và nghỉ dưỡng (50%) – qua đó mang lại thay đổi thiết thực cho đời sống và sinh kế của người dân địa phương. Ở chiều ngược lại, các tác động tiêu cực nhất là tình trạng ùn tắc giao thông (41%), lượng rác thải gia tăng (41%), chi phí sinh hoạt đắt đỏ hơn (32%) và tình trạng quá tải du khách (25%).
6 cách giúp du khách Việt Nam có những chuyến đi bền vững hơn, góp phần hỗ trợ cộng đồng địa phương và giảm thiểu tối đa tác động đến những nơi họ ghé thăm là:
1. Khám phá những điểm đến ít người biết đến hơn
Tình trạng quá tải tại các điểm du lịch nổi tiếng có thể gây áp lực lên cơ sở hạ tầng tại địa phương và ảnh hưởng đến đời sống thường ngày của người dân. Với 35% người tham gia khảo sát tại Việt Nam bày tỏ mong muốn địa phương đẩy mạnh quảng bá các danh lam thắng cảnh lân cận tới du khách và 40% du khách Việt muốn tránh những nơi quá đông đúc, việc đi du lịch ngoài các điểm đến quen thuộc sẽ mang lại lợi ích cho cả cộng đồng địa phương lẫn du khách.
Những điểm đến ít đông đúc hơn như Phú Yên và Ninh Thuận là sự kết hợp giữa đường bờ biển xinh đẹp và nền ẩm thực địa phương đặc sắc; trong khi Cao Bằng và Mù Cang Chải lại mở ra hành trình du lịch chậm rãi…
2. Du lịch ngoài mùa cao điểm
Trong bối cảnh tình trạng quá tải du lịch đang trở thành thử thách tại nhiều điểm đến nổi tiếng, 35% người Việt Nam được khảo sát đã bày tỏ mong muốn địa phương nơi mình sinh sống đẩy mạnh quảng bá các thời điểm du lịch khác trong năm. Và với 35% du khách chủ động lựa chọn du lịch quốc tế ngoài vào mùa cao điểm, đôi khi chỉ cần điều chỉnh lịch trình sớm hoặc muộn hơn vài tuần cũng đã giúp giảm đáng kể áp lực lên cộng đồng địa phương trong những giai đoạn cao điểm nhất.
3. Di chuyển như người dân địa phương
48% người Việt Nam được khảo sát cho biết họ kỳ vọng hệ thống giao thông công cộng ở nơi mình sinh sống sẽ được cải thiện để thúc đẩy du lịch bền vững hơn, bởi lựa chọn di chuyển của du khách luôn có thể tạo ra những tác động rõ rệt cho điểm đến. Với 50% du khách dự định sử dụng các phương tiện di chuyển bền vững hơn trong chuyến đi, họ sẽ có vô vàn lựa chọn: từ đi bộ, đi xe đạp cho đến sử dụng phương tiện giao thông công cộng.
Đi bộ đến các quán cà phê trong khu phố, đón một chuyến tàu điện hay đạp xe dọc bờ sông thường giúp du khách quan sát và cảm nhận điểm đến nhiều hơn so với việc chỉ di chuyển giữa các địa danh bằng taxi hay ô tô.
4. Chi tiêu tại chỗ để tạo lợi ích thiết thực cho cộng đồng địa phương
Lựa chọn địa điểm ăn uống, mua sắm và đặt vé tham quan là một trong những cách trực tiếp hỗ trợ cộng đồng địa phương. Trong bối cảnh 34% người dân kêu gọi hỗ trợ nhiều hơn cho các nghệ nhân và doanh nghiệp địa phương và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng trên toàn cầu, lựa chọn một quán ăn gia đình thay vì các chuỗi nhà hàng quen thuộc sẽ giúp dòng tiền chi tiêu của du khách ở lại với kinh tế địa phương.
Với 38% du khách dự định mua sắm nhiều hơn tại các cửa hàng địa phương và cơ sở kinh doanh độc lập, việc mua quà tặng từ chợ truyền thống thay vì các cửa hàng lưu niệm kiểu sân bay không chỉ giúp du khách tìm được món quà mang đậm nét bản sắc, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp và nghệ nhân địa phương.
5. Bảo tồn môi trường địa phương
Những lựa chọn nhỏ hàng ngày như mang theo bình nước cá nhân, túi vải và bảo đảm không để lại rác sau khi rời đi lại có thể tạo ra sự thay đổi rất lớn. Bên cạnh đó, việc giảm thiểu tác động của du khách lên các hệ sinh thái dễ bị tổn thương cũng rất quan trọng. Du khách nên đi đúng những tuyến đường được hướng dẫn thay vì cố gắng tìm những khu vực nhạy cảm để khám phá hay chụp một bức ảnh “độc lạ” hơn, đồng thời cẩn thận không làm hư hại thảm thực vật hay sinh vật biển.
6. Hòa nhập với văn hóa và cộng đồng địa phương
Trước mỗi chuyến đi, du khách nên tìm hiểu về quy tắc ứng xử, trang phục, phong tục tôn giáo và các quy định riêng tại từng điểm đến, đặc biệt là các không gian linh thiêng, di tích lịch sử hoặc khu bảo tồn thiên nhiên. Ngay cả những hành động nhỏ như nhận biết thời điểm không phù hợp để chụp ảnh hoặc học một vài từ trong ngôn ngữ địa phương cũng có thể thể hiện sự tôn trọng. Những lựa chọn này thường nhận được sự đón tiếp nồng hậu hơn từ người dân địa phương, giảm thiểu xung đột văn hóa, đồng thời góp phần bảo tồn những nét truyền thống cốt lõi tạo nên bản sắc độc đáo của cộng đồng nơi đây.