Ngôi nhà trong túi, ngôi nhà trong tim
Ý tưởng về ngôi nhà thông minh bắt đầu từ khi nào? Tôi không rõ nhưng đoán chắc nó phải manh nha từ cái ngày một gã Adam nào đó chui ra khỏi hang, nhận thấy rằng sống dưới bầu trời xanh và thiên nhiên bên ngoài tốt hơn nhiều. Gã bắt đầu nghĩ đến việc làm một thứ gì đó, cái lều dưới tán cây chẳng hạn, để Eva và những đứa con của gã hít thở khí trời nhiều hơn, sống với thiên nhiên nhiều hơn.

Và phải mất một quá trình tính đến hàng triệu năm để từ giai đoạn mà đời sống của con người được mô tả là “ăn lông ở lỗ” cho đến hiện nay là trong một ngôi nhà thông minh.

Liệu cái nhu cầu ấy xuất phát từ mỗi cá nhân hay chúng ta đang bị dẫn dắt bởi các nhà sản xuất?
Nhu cầu của chúng ta

Mọi thứ xuất phát từ nhu cầu hưởng thụ đời sống tiện ích ngày một cao hơn và phát triển là một xu thế tất yếu. Nhưng nói về nhu cầu thì mỗi người sẽ khác nhau. Nhiều lúc tôi cứ phân vân, liệu cái nhu cầu ấy xuất phát từ mỗi cá nhân hay chúng ta đang bị dẫn dắt bởi các nhà sản xuất? Liệu con người có đang dần lệ thuộc vào công nghệ mà ít tự đặt ra câu hỏi điều gì mới thực sự đem lại hạnh phúc? Công nghệ hiện nay đã cho phép bạn kiểm soát mọi thứ trong ngôi nhà của mình dù cách xa nửa vòng trái đất chỉ một thiết bị thông minh như chiếc smartphone: hệ thống điện, ga đang ở trong tình trạng nào, mảng xanh trên sân thượng hoặc ngoài vườn có được tưới nước đầy đủ hay không…

Tùy vào nhu cầu, thói quen sinh hoạt và mức độ đầu tư mà sẽ có nhiều “kịch bản” khác nhau trong đời sống thường nhật của bạn ở một ngôi nhà thông minh. Nhưng cứ thử hình dung: sáng sớm, 15 phút trước khi bạn thức dậy theo thông lệ, bồn tắm sẽ tự động kích hoạt, chuẩn bị cho mọi thứ sẵn sàng khi ban bước vào. Hệ thống âm thanh cũng tùy vào hoạt động của bạn để có những giai điệu thích hợp nhất với trạng thái tâm lý ở thời điểm đó… bạn sẽ bắt đầu một ngày mới tràn đầy năng lượng. Trong gian bếp, cà phê đã được ủ nóng, tủ lạnh sẽ nhắc nhở bạn vài thứ cần lưu ý, chẳng hạn như các loại thực phẩm đã gần hết hạn sử dụng, thứ gì cần bổ sung, những thực đơn gợi ý trong ngày... Ngoài phòng khách, tùy vào cường độ ánh sáng bên ngoài mà hệ thống rèm che sẽ đóng hoặc mở, máy điều hòa cũng tự điều chỉnh nhiệt độ để đúng với mức mà bạn mong muốn và tốt cho sức khỏe của bạn. Khi bạn ra khỏi nhà, gara sẽ mở cửa và theo tùy chỉnh, xe hơi sẽ tự khởi động và đón bạn ở vị trí định trước. Sau đó, mọi thứ ở nhà sẽ trở về với trạng thái ổn định và tiết kiệm năng lượng. Buổi chiều, từ công sở, bạn kích hoạt hệ thống qua điện thoại hoặc laptop, mọi thứ ở nhà  sẽ được khởi động để khi trở về tới ngôi nhà của mình, mọi thứ đều sẵn sàng, tivi đang mở chương trình mà bạn yêu thích…Đó chỉ là một kịch bản đơn giản nhất, bạn còn có thể nhận được nhiều hơn thế từ một ngôi nhà thông minh, đương nhiên nó cũng còn phù thuộc vào nhiều yếu tố khác. 

Nhưng nếu để phụ thuộc vào công nghệ, bạn sẽ chở thành nô lệ của nó

Những tiện lợi mà ngôi nhà thông minh đem lại con người là không thể phủ nhận, nhưng nó cũng tước đi của bạn nhiều cơ hội trải nghiệm.

Sẽ khác nếu bạn tự mở vòi nước bồn tắm, kiểm tra nhiệt độ bằng cách tiếp xúc bắt đầu từ vài ngón tay chẳng hạn, để tự biết rằng mức độ nào đem lại cho bạn cảm giác ưa thích nhất. Tương tự, việc trồng cây, tự tưới nước và chăm bón sẽ đem lại cho bạn tình yêu đối với thiên nhiên. Nếu đã hoàn toàn yên tâm với hệ thống chăm bón và phun tưới tự động, bạn sẽ không cần phải ra vườn và điều đó cũng có nghĩa là bạn chẳng còn cơ hội để nhận thấy sự thay đổi của từng búp lá, nhánh cây, không có được niềm vui của một sớm mai bất ngờ nhận ra một bông hoa đã âm thầm nở đêm qua và hương rất thơm.  

Công nghệ hiện đại có vai trò như một người quản gia, với chiếc điện thoại, bạn có cả một ngôi nhà trong túi, giúp bạn  kiểm soát và điều khiển mọi thứ. Nhưng liệu cái “ngôi nhà trong túi” ấy có chi phối và ảnh hưởng đến “ngôi nhà trong tim” của bạn? công nghệ giúp bạn có một cuộc sống tiện nghi, an toàn hơn nhưng cũng ngăn cách bạn với những phần còn lại của đời sống, đặc biệt là giữa người với người. Làm gì còn có niềm vui bất ngờ khi bạn ra mở cổng và vỡ òa khi khách ghé thăm là một người bạn đã lâu năm mong gặp. Điều đó hoàn toàn khác với việc bạn thấy một khuôn mặt bồn chồn và méo mó qua màn hình camera để rồi ngờ ngợ, băn khoăn, lưỡng lự. Khi bạn có mọi thứ chỉ bằng một thao tác đơn giản từ một thiết bị thông minh, không gian sống của bạn sẽ thành một thế giới riêng, tưởng chừng như bạn có nhiều tự do hơn nhưng cũng có thể khi đó bạn đã bị tước mất thói quen chia sẻ, bớt đi sự tương tác với con người. Thậm chí, cả cơ hội công việc của những người khác, mà xã hội tồn tại và phát triển nhờ phân công lao động xã hội hợp lý. 

Tận dụng công nghệ để có một cuộc sống tiện nghi, trong chừng mực nào đó, nó cũng góp phần đem lại đời sống hạnh phúc, nhưng nếu để phụ thuộc vào công nghệ, bạn sẽ chở thành nô lệ của nó. “Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm”, đó là một câu đúc kết rất hay của cổ nhân và vẫn còn phù hợp cho đến bây giờ. Quan trọng vẫn là ở cái “khéo” của con người. Vì vậy, dù không sở hữu một ngôi nhà thông minh, nhưng bạn vẫn có một đời sống thoải mái và hạnh phúc, nếu bạn biết cách ăn, cách ở trong nếp nhà đơn sơ của mình. 

Sống cuộc sống riêng mình không có thú vị bằng sống với tình yêu, chia sẽ giữa người với người đâu. Chúng lạ, chúng thú vị nhưng chúng cản trở lối sống lành mạnh, sống đúng đắn nơi loài người cần nhất.