Thuế, hóa đơn điện tử, AI, đa kênh và tâm lý thận trọng trong năm 2026

Theo kết quả khảo sát 15.000 nhà bán hàng trong lĩnh vực bán lẻ và dịch vụ ăn uống (FnB) trên toàn quốc do Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo thực hiện công bố, trong bối cảnh môi trường kinh doanh ngày càng chuẩn hóa cao và cạnh tranh mạnh mẽ, các yêu cầu về tuân thủ thuế, hóa đơn điện tử, vận hành đa kênh và ứng dụng AI đang tác động trực tiếp đến khả năng tăng trưởng của nhà bán hàng Việt Nam.

Khảo sát được triển khai cuối năm 2025, thu thập ý kiến từ các chủ cửa hàng có mô hình kinh doanh đa dạng, bao gồm kinh doanh tại cửa hàng trực tiếp, trên website, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và mô hình bán hàng đa kênh. Kết quả khảo sát cho thấy cộng đồng nhà bán hàng đang bước vào một chu kỳ mới, nơi tăng trưởng không còn là ưu tiên duy nhất, mà nhường chỗ cho yêu cầu vận hành hiệu quả, kiểm soát chi phí và tuân thủ pháp lý. 

Thuế và hóa đơn điện tử: áp lực tuân thủ vẫn hiện hữu

Kết quả khảo sát cho thấy, dù đa số nhà bán hàng đã tiếp cận và nắm được các thông tin cơ bản liên quan đến thuế và hóa đơn điện tử (57,3%), vẫn còn 42,7% chưa thực sự hiểu rõ các loại thuế, nghĩa vụ thuế cũng như phương pháp tính và kê khai. Đáng chú ý, nhiều nhà bán hàng cho biết gặp khó khăn trong quá trình vận hành khi bổ sung các thao tác liên quan đến xuất hóa đơn điện tử và kê khai thuế, đồng thời bày tỏ lo ngại về chi phí tuân thủ phát sinh.

Nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử của nhà bán hàng hiện tập trung chủ yếu ở nhóm số lượng hoá đơn lớn, trong đó 47,05% nhà bán hàng phát hành trên 10.000 hóa đơn mỗi năm. Điều này cho thấy hóa đơn điện tử đã được sử dụng rộng rãi và giữ vai trò ngày càng quan trọng trong hoạt động vận hành. Bên cạnh đó, nhóm nhà bán hàng mới bắt đầu triển khai việc phát hành hóa đơn (sử dụng từ 1.000 đến dưới 10.000 hóa đơn/năm) chiếm khoảng 45%, phản ánh xu hướng mở rộng quy mô và nhu cầu chuẩn hóa công tác quản lý ngày càng rõ nét.

Khi lựa chọn nhà cung cấp hóa đơn điện tử, chi phí là yếu tố được ưu tiên hàng đầu (73%), tiếp theo là tính dễ sử dụng và khả năng tích hợp với các phần mềm quản lý bán hàng (61,9%). Kết quả này cho thấy nhà bán hàng đang ưu tiên các giải pháp đơn giản, dễ triển khai, đồng thời góp phần giảm áp lực vận hành trong quá trình tuân thủ các quy định về thuế.

Tổng thể kết quả khảo sát phản ánh một sự chuyển dịch rõ nét trong ưu tiên của nhà bán hàng Việt Nam. Tăng trưởng không còn là mục tiêu duy nhất, mà ngày càng song hành với yêu cầu vận hành bài bản, tuân thủ quy định thuế và kiểm soát rủi ro. Trong bối cảnh thuế và hóa đơn điện tử ngày càng được chuẩn hóa, các mô hình kinh doanh thiếu hệ thống sẽ phải đối mặt với áp lực tuân thủ lớn hơn trong thời gian tới.

AI trong kinh doanh: được kỳ vọng nhiều nhưng triển khai còn thận trọng

Khảo sát của Sapo cho thấy AI đang được nhà bán hàng nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ trực tiếp cho doanh thu và mang lại hiệu quả ngắn hạn. Các nhóm công việc được ưu tiên ứng dụng AI nhiều nhất bao gồm marketing và quảng cáo (59,9%), phân tích dữ liệu và báo cáo (52,0%) và chăm sóc khách hàng (47,1%). Trong khi đó, các nghiệp vụ vận hành sâu hơn như tối ưu vận hành đa kênh (24,9%) hay dự báo nhu cầu và tồn kho (24,4%) nhận được mức độ quan tâm thấp hơn.

Dù có cái nhìn tích cực về vai trò của AI, phần lớn nhà bán hàng vẫn chưa sẵn sàng triển khai rộng rãi. Những rào cản chính bao gồm thiếu kiến thức hoặc nhân sự phù hợp (55,9%), chi phí đầu tư (53,3%) và việc chưa nhìn thấy hiệu quả rõ ràng (34,6%). Điều này cho thấy AI đang ở giai đoạn “được kỳ vọng cao nhưng cần chứng minh giá trị thực tế”, đặc biệt đối với các mô hình kinh doanh nhỏ và vừa.

Đa kênh trở thành trạng thái vận hành phổ biến

Khi đánh giá về hiệu quả bán hàng, đặc biệt ở khả năng tạo đơn nhanh và mở rộng tệp khách hàng, các kênh trực tuyến lại nổi bật rõ rệt. Có tới 44% nhà bán hàng cho rằng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử là kênh hiệu quả nhất, trong đó sàn TMĐT chiếm 28,5% và mạng xã hội chiếm 15,5%. Điều này cho thấy với các nhà bán hàng đa kênh, động lực tăng trưởng và kỳ vọng hiệu quả của nhà bán hàng đang dịch chuyển mạnh sang các kênh online.

Khi nhà bán hàng được hỏi về kế hoạch năm 2026, mạng xã hội là kênh được họ ưu tiên mở rộng nhất (58,23%), tiếp theo là sàn thương mại điện tử (41,46%). Website riêng (28,8%) và cửa hàng offline (28,16%) có mức độ ưu tiên thấp hơn, cho thấy xu hướng lựa chọn các kênh dễ triển khai, chi phí thấp và khả năng tạo đơn nhanh.

AI và bán hàng đa kênh không còn là câu chuyện xu hướng, mà đang trở thành năng lực vận hành thiết yếu. Tuy nhiên, nhà bán hàng chỉ sẵn sàng ứng dụng công nghệ khi nó thực sự đơn giản, dễ dùng và tạo ra hiệu quả rõ ràng. Đây là lý do các nền tảng hợp nhất, nơi AI, bán hàng, thuế và hóa đơn điện tử được tích hợp trong một hệ thống duy nhất, sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng.

Tâm lý thận trọng bao trùm năm 2026

Kết quả khảo sát phản ánh rõ tâm lý thận trọng của cộng đồng nhà bán hàng. Gần một nửa số nhà bán hàng có cái nhìn tiêu cực về triển vọng kinh doanh năm 2026 (47,1%), trong đó 28,4% dự báo suy thoái nhẹ và 19,7% cho rằng tình hình sẽ suy thoái nghiêm trọng. Chỉ 11,6% tin rằng kinh doanh sẽ tăng trưởng mạnh, trong khi 40,4% cho rằng thị trường đi ngang hoặc chỉ tăng trưởng nhẹ.

Trong bối cảnh đó, phần lớn nhà bán hàng lựa chọn duy trì quy mô hiện tại hoặc mở rộng theo chiều sâu, tập trung vào tối ưu hiệu quả vận hành thay vì đầu tư mở rộng mạnh mẽ.

Bước sang năm 2026, thị trường bán lẻ Việt Nam sẽ chuyển từ giai đoạn mở rộng sang giai đoạn sàng lọc và chuẩn hóa. Khảo sát của Sapo cho thấy nhà bán hàng ngày càng thận trọng, ưu tiên duy trì và tối ưu hoạt động hiện tại hơn là tăng trưởng nóng. Trong bối cảnh hiện nay, khả năng vận hành đa kênh hiệu quả, kiểm soát dòng tiền, tuân thủ thuế và từng bước ứng dụng AI trong kinh doanh sẽ là những yếu tố quyết định ai có thể trụ vững và phát triển bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Như vậy, nếu năm 2025, bức tranh bán lẻ Việt Nam cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt từ tăng trưởng theo chiều rộng sang ưu tiên hiệu quả, tuân thủ và vận hành bài bản. Thì bước sang năm 2026, đa kênh, AI và chuẩn hóa thuế – hóa đơn điện tử không chỉ là lựa chọn, mà trở thành nền tảng để nhà bán hàng duy trì khả năng cạnh tranh và hướng tới tăng trưởng bền vững.