Trong phần lớn kỷ nguyên số, phần mềm vốn rất ngoan ngoãn. Nó chờ con người nhập lệnh, tuân theo các quy tắc được định nghĩa sẵn và tạo ra những kết quả có thể dự đoán. Ngay cả những hệ thống tiên tiến nhất—công cụ tìm kiếm, thuật toán gợi ý hay phần mềm doanh nghiệp—vẫn vận hành trong khuôn khổ các chỉ dẫn rõ ràng.
AI tác tử (agentic AI) phá vỡ khuôn mẫu
Lần đầu tiên, phần mềm bắt đầu hành động với một mức độ tự chủ nhất định: tự quyết định bước tiếp theo, cách theo đuổi mục tiêu và thời điểm cần con người can thiệp. Sự chuyển dịch này đánh dấu một trong những bước ngoặt quan trọng nhất trong lịch sử điện toán—không phải vì máy móc trở nên có ý thức, mà vì chúng đang trở nên độc lập về mặt vận hành.
Từ công cụ sang tác nhân
Các hệ thống AI truyền thống mang tính phản ứng. Chúng trả lời câu hỏi, phản hồi lệnh hoặc kích hoạt theo điều kiện định sẵn. Ngược lại, AI tác tử mang tính chủ động. Chúng lập kế hoạch, sắp xếp chuỗi nhiệm vụ, theo dõi kết quả và điều chỉnh chiến lược theo thời gian.
Một hệ thống tác tử không chỉ đơn thuần trả lời câu hỏi, mà nó có thể nhận diện vấn đề, phân tách thành các nhiệm vụ con, quyết định công cụ cần sử dụng. thực thi hành động trên nhiều hệ thống, đánh giá kết quả và tự điều chỉnh cách tiếp cận mà không cần được yêu cầu.
Trong thực tế, điều này đồng nghĩa với AI có thể quản lý quy trình làm việc, điều phối lịch trình, tiến hành nghiên cứu, soạn thảo nội dung, chạy mô phỏng, thậm chí triển khai cập nhật phần mềm một cách tự động. Hệ quả rất sâu sắc, bởi phần mềm không còn là công cụ—nó trở thành một tác nhân trong tổ chức.
Vì sao AI tác tử xuất hiện vào lúc này
Sự chuyển dịch này không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của ba yếu tố hội tụ. Thứ nhất, các mô hình ngôn ngữ lớn đã đạt tới mức độ suy luận đủ rộng để hiểu mục tiêu thay vì chỉ thực thi mệnh lệnh cố định. Thứ hai, khả năng tích hợp công cụ cho phép AI tương tác với API, cơ sở dữ liệu, trình duyệt và môi trường phần mềm nội bộ. Thứ ba, hệ thống bộ nhớ giúp AI duy trì ngữ cảnh theo thời gian, tạo ra sự liên tục trong quá trình ra quyết định.
Khi kết hợp lại, những năng lực này biến AI từ giao diện hội thoại thành một thực thể vận hành. Nói cách khác, chúng ta đang chứng kiến sự ra đời của người lao động số.
Nơi làm việc được tái định nghĩa
Trong môi trường doanh nghiệp, AI tác tử đã bắt đầu tái định hình công việc. Các tác tử marketing theo dõi hiệu suất chiến dịch và tự điều chỉnh thông điệp. Tác tử nghiên cứu quét tài liệu, tổng hợp số liệu và phát hiện bất thường. Tác tử kỹ thuật kiểm thử mã, phát hiện lỗ hổng và đề xuất phương án sửa lỗi. Nhà quản lý ngày càng giao phó không phải nhiệm vụ cụ thể, mà là kết quả cần đạt được.
Điều này làm thay đổi động lực tổ chức. Khi phần mềm có thể tự theo đuổi mục tiêu, các câu hỏi về giám sát, niềm tin và thẩm quyền trở nên cấp thiết. Ai chịu trách nhiệm cho hành động của AI? Khi nào con người nên can thiệp? Mức độ tự chủ nào là quá mức? Câu chuyện không còn là câu hỏi kỹ thuật, mà là vấn đề về quản trị.
Ảo tưởng kiểm soát
Một trong những ngộ nhận nguy hiểm nhất về AI tác tử là niềm tin rằng tính tự chủ có thể được kiểm soát hoàn toàn. Trên thực tế, các hệ thống phức tạp thường tạo ra hành vi nổi lên—những kết quả không được lập trình trực tiếp.
Điều này không có nghĩa AI tác tử vốn dĩ không an toàn. Nhưng nó cho thấy các mô hình quản trị phần mềm truyền thống—dựa trên quy tắc, phân quyền và giám sát—là không đủ.
Các tổ chức cần chuyển từ mô hình kiểm soát sang mô hình quản trị rủi ro, tập trung vào ranh giới hành động, cơ chế leo thang và hệ thống ngắt an toàn, thay vì quản lý vi mô.
Khi mọi thứ đi chệch hướng
Lịch sử đã có những bài học cảnh báo. Các hệ thống giao dịch tự động từng kích hoạt sụp đổ thị trường. Thuật toán kiểm duyệt đã vô tình bóp nghẹt tiếng nói hợp pháp. Công cụ gợi ý đã khuếch đại nội dung độc hại.
AI tác tử làm gia tăng những rủi ro này bằng cách bổ sung tính bền bỉ và chủ động. Một tác tử bị lệch mục tiêu có thể theo đuổi các mục tiêu gây hại một cách hiệu quả và liên tục. Mối nguy không nằm ở ác ý, mà ở tối ưu hóa sai hướng.
Vai trò của phán đoán con người trong thế giới tác tử
Bất chấp nỗi lo bị thay thế, AI tác tử không loại bỏ nhu cầu về con người. Ngược lại, nó khiến vai trò con người trở nên quan trọng hơn. Khi máy móc đảm nhiệm khâu thực thi, con người phải xác định mục đích, giá trị và giới hạn. Phán đoán dịch chuyển lên tầng cao hơn — từ “làm việc gì” sang “quyết định công việc nào nên được làm”. Kỹ năng giá trị nhất của con người không còn là chuyên môn kỹ thuật, mà là sự rõ ràng về đạo đức và chiến lược.
Lựa chọn tự chủ một cách tỉnh táo
AI tác tử đại diện cho một bước ngoặt. Nếu được sử dụng đúng đắn, nó có thể mở khóa năng suất, giảm quá tải nhận thức và cho phép con người tập trung vào sáng tạo và lãnh đạo. Nếu được triển khai một cách thiếu thận trọng, nó có thể làm mờ trách nhiệm và khuếch đại rủi ro hệ thống.
Tương lai không được quyết định bởi việc AI sẽ tự chủ đến mức nào, mà bởi con người thiết kế vai trò của nó một cách có chủ ý ra sao. Bởi khi phần mềm không còn chờ chỉ dẫn, ai đó phải quyết định nó được phép làm gì.
Nhìn tựa đề này nhiều độc giả hẳn sẽ nghĩ về truyện ngắn Người ngựa, ngựa người của Nguyễn Công Hoan, ra đời năm 1931. Đây là câu chuyện trào phúng về sự lạnh lùng của đồng tiền và sự châm biếm về việc không phân biệt được giữa ngựa/người trong quan hệ với xe kéo.
Ngày 12/2, Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) chính thức mở cổng đăng ký hai chương trình tài năng lớn năm 2026 là Viettel Digital Talent và Viettel Future Changemakers, nhằm tìm kiếm, đào tạo và phát triển thế hệ nhân lực trẻ cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tại tầng 12 của một tòa nhà văn phòng nhìn xuống trung tâm Quận 1 TP.HCM, Hà Lữ Minh Anh, 24 tuổi, đang thực hiện một phiên làm việc không giống bất kỳ thế hệ nhân viên văn phòng nào trước đây. Màn hình của cô chia làm đôi: một bên là giao diện chat với AI, bên kia là bản kế hoạch chiến lược cho khách hàng. Minh Anh không ra lệnh cho máy móc; cô đang thảo luận với nó.
Trong bài viết “Chuyển đổi số – động lực quan trọng phát triển lực lượng sản xuất, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới” đăng ngày 2/9/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh “Chuyển đổi số ở Việt Nam là quá trình hình thành một phương thức sản xuất mới, tiên tiến: Phương thức sản xuất số”. Định nghĩa này soi sáng toàn bộ quá trình chuyển đổi số (CĐS) ở nước ta: chuyển từ phương thức sản xuất thủ công bán tự động hiện nay sang phương thức sản xuất số. Vậy, phương thức sản xuất số hình thành như thế nào trong bối cảnh cụ thể ở nước ta?
Ngày 8/2/2026, tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư Hạ tầng Công nghệ số và Trung tâm Dữ liệu lớn phục vụ Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP HCM, Tập đoàn FPT ký kết hợp tác cùng cơ quan quản lý và đối tác quốc tế nhằm dự kiến phát triển trung tâm dữ liệu quy mô lớn, góp phần xây dựng nền tảng công nghệ số, nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn cho Trung tâm Tài chính Quốc tế và nền kinh tế số Việt Nam.
Ngày 6/2, Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) chính thức đưa vào vận hành hệ thống siêu máy tính NVIDIA DGX B200 đầu tiên do Việt Nam sở hữu. Đây là nền tảng hạ tầng tính toán hiệu năng cao hiện đại nhất thế giới, phục vụ nghiên cứu và phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) thế hệ mới.
Trong Báo cáo The Art and Science of Authenticity (tạm dịch “Nghệ thuật và Khoa học của Tính chân thực”) mà TikTok vừa công bố, dự đoán đóng góp thương mại của các nhà sáng tạo nội dung tại Việt Nam sẽ đạt 95 tỷ USD vào năm 2030, tăng 1,46 lần so với năm 2025.
Mấy năm gần đây, khi mà AI len lỏi đến mọi lĩnh vực, thì phim ảnh tất nhiên cũng sẽ không đứng ngoài cuộc chơi, vì video AI tạo sinh là một trong những nhánh chủ lực mà các công ty AI đang chạy đua. Nhưng phim được tạo từ AI đã nhận nhiều thất bại ê chề, đây là những thất bại đã được dự báo từ trước.
Tập đoàn FPT và OKI Electric Industry vừa ký kết thỏa thuận hợp tác về việc cung cấp sản phẩm thiết bị ATM thế hệ mới cùng các dịch vụ toàn diện về ATM (Cash Recycling ATM) tại thị trường Việt Nam.
Ngày 29/1/2026, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tập đoàn FPT ký kết Thỏa thuận hợp tác chiến lược, hướng tới thúc đẩy toàn diện chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi AI trong lĩnh vực điện lực.