Phụ huynh dễ mất cảnh giác trên không gian số khi khoe nhiều về con cái

Theo nghiên cứu mới nhất từ Kaspersky và Viện công nghệ Singapore (SIT), một bộ phận không nhỏ phụ huynh có xu hướng “sharenting” (thói quen chia sẻ quá trình nuôi dạy con lên mạng xã hội). Khảo sát cho thấy tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (APAC) và Ai Cập, những phụ huynh thường xuyên đăng tải câu chuyện đời tư trên mạng xã hội lại chính là những người ít bận tâm đến việc bảo vệ thông tin cá nhân trên không gian mạng.

Chia sẻ con cái trên mạng xã hội (sharenting) là thuật ngữ kết hợp giữa hai từ “chia sẻ” (sharing) và “nuôi dạy con cái” (parenting), dùng để chỉ thói quen đăng tải tin tức, hình ảnh, video, và các thông tin chi tiết về con trẻ của phụ huynh lên mạng xã hội.

Nghiên cứu “Chia sẻ giản đơn, Rủi ro khó lường: Cách phụ huynh đánh giá mối đe dọa và ứng phó với việc chia sẻ dữ liệu về con trẻ” đã cho thấy: càng thường xuyên đăng tải hình ảnh và video của con lên mạng, phụ huynh càng ít có xu hướng duy trì các biện pháp bảo vệ an toàn trực tuyến.

Phó Giáo sư Jiow Hee Jhee, Phó Giám đốc Học viện Giảng dạy và Học tập tại SIT nhận định: “Bài phân tích của chúng tôi kết hợp các phương pháp hồi quy, tương quan và so sánh giá trị trung bình để xem xét mối quan hệ giữa hành vi chia sẻ của cha mẹ và thái độ của họ đối với vấn đề an toàn trên không gian mạng. Kết quả cho thấy: khi tần suất chia sẻ hình ảnh và thông tin của con cái trên mạng của cha mẹ ngày càng tăng lên thì động lực áp dụng các biện pháp phòng vệ càng giảm xuống. Điều này cho thấy một nghịch lý trong hành vi: Cha mẹ càng khoe con trên mạng nhiều bao nhiêu, thì lại càng ít để ý đến việc bảo vệ thông tin cá nhân và quyền riêng tư của con bấy nhiêu”.

Phát hiện này dựa trên 152 phản hồi khảo sát trực tuyến thu thập từ các phụ huynh tại Ai Cập, Hồng Kông, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore và Việt Nam.

Khi xem xét các bước cần thiết để bảo vệ dấu chân kỹ thuật số (digital footprint), nghiên cứu cho thấy các bậc cha mẹ tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và Ai Cập nhìn chung đều nhận thức được tính cấp thiết của việc bảo mật quyền riêng tư trên không gian mạng cho con cái và gia đình. Tuy nhiên, các thao tác kỹ thuật để thiết lập bảo mật lại được xem là khá phiền phức.

Đại đa số phụ huynh (87%) đồng ý rằng việc giới hạn phạm vi hiển thị bài viết trên mạng xã hội, chỉ cho phép gia đình và bạn bè thân thiết giúp giảm đáng kể nguy cơ rò rỉ quyền riêng tư. Tuy nhiên, gần một nửa (49%) lại thấy quá trình thiết lập này tốn thời gian. Tương tự, khoảng 4 trong 5 người được hỏi (80%) cho biết rằng việc gỡ bỏ các quyền chia sẻ lại nội dung là một biện pháp hiệu quả để bảo vệ quyền riêng tư, nhưng 40% cho biết việc này đòi hỏi nhiều công sức. Thêm vào đó, cứ 10 người thì có hơn 8 người (83%) nhận định rằng việc tắt siêu dữ liệu (metadata) và định vị vị trí (geotagging) sẽ giúp bảo vệ thông tin cá nhân, nhưng có đến hơn một phần ba số người được hỏi (36%) cho rằng thực hiện thao tác này rất mất thời gian.

Bà Trishia Octaviano, Quản lý Cấp cao mảng Giáo dục An ninh mạng khu vực Châu Á – Thái Bình Dương (APAC) tại Kaspersky giải thích thêm: “Bản năng của con người luôn có xu hướng ưu tiên sự tiện lợi và những lợi ích tức thời. Điều này lý giải vì sao chúng ta hay thiếu kiên nhẫn trong việc tạo ra các giá trị mang tính dài hạn. Trên không gian mạng, điều này đồng nghĩa với việc chúng ta thường giữ nguyên các cài đặt mặc định của ứng dụng, vì việc thay đổi chúng đòi hỏi thời gian và công sức. Nghiên cứu chỉ ra: một số phụ huynh cho biết họ cảm thấy khá phiền phức khi phải điều chỉnh các thiết lập quyền riêng tư trên mạng xã hội hoặc tắt tính năng gắn thẻ vị trí trên ứng dụng. Mặc dù nhận thức được tầm quan trọng của an toàn số nhưng sự chủ quan trong việc thiết lập lớp phòng vệ trên không gian mạng cùng những bất tiện trong quá trình thực hiện lại tạo ra rào cản tâm lý đáng kể cho các bậc phụ huynh. Do đó, các chương trình giáo dục về an ninh mạng cần phải chứng minh rằng việc thực thi các biện pháp an toàn trên không gian mạng thực chất rất dễ thực hiện, từ đó xóa bỏ định kiến về sự phiền toái này”.

Khi được hỏi về mức độ tự tin trước các rủi ro về quyền riêng tư từ việc chia sẻ hình ảnh và thông tin của con cái trên mạng xã hội, cứ 5 phụ huynh thì có hơn 4 người tin rằng họ có khả năng loại bỏ các thông tin định danh của con cái ra khỏi bài đăng, không chia sẻ những hình ảnh riêng tư khiến con cảm thấy xấu hổ, và thiết lập quyền riêng tư trên mạng xã hội để giới hạn người xem. Dù chủ động tăng cường các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư, 72% phụ huynh vẫn lo ngại rằng tài khoản và dữ liệu của họ có thể bị tin tặc xâm phạm, ngay cả khi các cài đặt quyền riêng tư trên mạng xã hội đã được thiết lập phù hợp. 

Để hỗ trợ các bậc cha mẹ chủ động chủ động bảo vệ con trẻ trên không gian mạng, các chuyên gia Kaspersky khuyến nghị:    Xóa bỏ các tài khoản cũ không còn sử dụng. Thiết lập tài khoản ở chế độ riêng tư nếu không có nhu cầu công khai hồ sơ cá nhân. Dành thời gian tìm hiểu các cài đặt quyền riêng tư trên mạng xã hội và kiểm tra thường xuyên các điều khoản này bởi nó có thể thay đổi liên tục. Rà soát lại danh sách liên hệ, các hoạt động trong quá khứ và phạm vi hiển thị của hồ sơ. Trước khi tiết lộ bất kỳ thông tin nào, hãy cân nhắc xem liệu thông tin đó có thể bị kẻ xấu lợi dụng để tấn công bạn hoặc gia đình hay không. Cẩn trọng khi bật chế độ định vị trong các bài viết và chủ động xóa siêu dữ liệu (metadata) khỏi các tệp ảnh. Phụ huynh có thể tham khảo cẩm nang hướng dẫn loại bỏ siêu dữ liệu tại bài viết chuyên sâu trên blog chính thức của Kaspersky: Cách xóa siêu dữ liệu khỏi ảnh, video cùng các tệp tin và lý do vì sao bạn nên thực hiện điều này | Kaspersky official blog Cân nhắc gỡ bỏ các bài đăng tiết lộ các địa điểm mà con bạn thường xuyên lui tới (ví dụ: trường học, câu lạc bộ thể thao).