Các mối đe dọa trên thiết bị di động ngày càng nhắm vào ứng dụng tài chính

Người dùng Việt Nam ngày càng quen với việc sử dụng ngân hàng số, thanh toán điện tử, thương mại điện tử và nhiều dịch vụ trực tuyến khác qua ứng dụng di động. Tuy nhiên, khi người dùng càng phụ thuộc vào thiết bị di động, phạm vi tấn công của tội phạm mạng ngày càng mở rộng theo với các phương thức mới nhằm đánh cắp thông tin đăng nhập, dữ liệu cá nhân và quyền truy cập vào các dịch vụ số.

Xu hướng này cũng được ghi nhận trên toàn khu vực châu Á – Thái Bình Dương (APAC). Theo dữ liệu về các mối đe dọa trên thiết bị di động trong quý I/2026 của Kaspersky tại 8 thị trường khu vực APAC, trung bình mỗi người dùng di động bị tấn công đã gặp tới 7,3 mối đe dọa, tăng 49% so với mức 4,9 lần của cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, đà tăng này xuất hiện đồng loạt ở cả 8 thị trường được khảo sát, ngay cả khi tổng số nạn nhân có xu hướng giảm. 

Báo cáo cho thấy, người dùng đang phải hứng chịu các đợt tấn công dồn dập hơn. Bên cạnh các kịch bản lừa đảo đánh vào tâm lý để dụ nạn nhân tương tác, tội phạm mạng còn tận dụng ứng dụng giả mạo, quảng cáo độc hại, đường dẫn lừa đảo và chuỗi tấn công nhiều giai đoạn nhằm phát tán mã độc lên thiết bị. Đáng ngại hơn, nhiều hình thức tấn công chỉ đòi hỏi rất ít, thậm chí không cần bất kỳ thao tác chủ động nào từ phía người dùng, khiến các lớp bảo vệ truyền thống khó lòng phát hiện. 

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) cũng mở ra chiều hướng tấn công mới trên nền tảng di động. Tội phạm mạng lợi dụng sức hút từ các dịch vụ tích hợp AI để ngụy trang ứng dụng, trang web và nội dung độc hại trở nên chân thực hơn, khiến người dùng khó phân biệt thật – giả. Bối cảnh này đặt ra yêu cầu cấp thiết về những giải pháp bảo mật không chỉ dừng lại ở việc nhận diện rủi ro trên thiết bị, mà còn phải bảo vệ sát sao ngay bên trong các ứng dụng người dùng thường xuyên sử dụng. 

Tại Việt Nam, nguy cơ từ các mối đe dọa trên thiết bị di động ngày càng rõ nét. Theo dữ liệu của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) thông qua nền tảng bảo mật di động nTrust, năm 2025, có 62.952 loại mã độc di động mới được phát hiện trên các thiết bị tại Việt Nam. Trong số đó, có 931 biến thể mã độc ngụy trang thành các ứng dụng phổ biến và được thiết kế để đánh cắp thông tin người dùng hoặc điều khiển thiết bị của người dùng từ xa. Cũng theo dữ liệu này, 34,13% người dùng tại Việt Nam gặp ít nhất một sự cố liên quan đến mã độc trong năm 2025, tăng so với mức 23,40% của năm 2024. Các thủ đoạn tấn công phi kỹ thuật (social engineering) có sự trợ lực của AI càng làm gia tăng mức độ phức tạp, khi những kịch bản giả mạo tinh vi và chiêu thức lừa đảo nhắm trúng từng cá nhân khiến người dùng dễ sập bẫy, tạo cơ hội cho kẻ xấu chiếm đoạt tài khoản tài chính lẫn dữ liệu nhạy cảm. 

Những con số này phản ánh các xu hướng đe dọa trên phạm vi rộng mà Kaspersky đã ghi nhận cũng đang hiện diện tại Việt Nam. Khi thiết bị di động ngày càng trở thành chìa khóa truy cập vào dịch vụ ngân hàng, thanh toán, mua sắm và nhiều dịch vụ số khác, một sự cố bảo mật không chỉ ảnh hưởng đến bản thân thiết bị mà còn có thể đe dọa các ứng dụng và dịch vụ được truy cập thông qua thiết bị đó. Điều này đặt ra nhu cầu cấp thiết về các giải pháp bảo vệ không chỉ nằm trong phạm vi thiết bị, mà còn phải được tích hợp trực tiếp vào những ứng dụng và dịch vụ mà người dùng tin cậy.

Do nắm giữ nhiều dữ liệu giá trị, ứng dụng tài chính luôn là đích ngắm hàng đầu của tội phạm mạng. Dữ liệu về mối đe dọa toàn cầu từ Kaspersky cho thấy rõ quy mô của rủi ro này: chỉ tính riêng trong quý I/2026, hệ thống đã ghi nhận 162.275 gói cài đặt Trojan ngân hàng di động mới, cao gấp đôi tổng số gói cài đặt trong cả năm 2024. Trojan ngân hàng cũng chiếm tới 52,96% tổng số ứng dụng di động độc hại bị phát hiện trên toàn cầu trong quý I/2026. 

Thực trạng này cho thấy tội phạm mạng đang dồn lực tấn công các ứng dụng và dịch vụ tài chính di động. Đây là xu hướng đặc biệt đáng lưu ý tại những thị trường mà người dùng ngày càng quen với việc thực hiện giao dịch ngân hàng, thanh toán và sử dụng dịch vụ tài chính thông qua ứng dụng. Tại Việt Nam, sự gia tăng của mã độc di động cũng mang đến thách thức tương tự, khi ngày càng nhiều giao dịch tài chính và dịch vụ số được thực hiện trên điện thoại di động. 

Không chỉ gia tăng về số lượng, các mối đe dọa này còn liên tục biến hóa phương thức phát tán để qua mặt hệ thống phòng thủ. Trước đó, Kaspersky từng ghi nhận số cuộc tấn công sử dụng Trojan ngân hàng trên Android trên phạm vi toàn cầu trong năm 2025 tăng 56% so với năm 2024. Trong khi đó, số gói cài đặt Trojan ngân hàng Android mới tăng 271%, đạt 255.090 gói.

Trước sự biến hóa khôn lường của mã độc trên thiết bị di động, đặc biệt là nguy cơ từ các chiêu trò lừa đảo và giả mạo ứng dụng AI, doanh nghiệp cần mở rộng phạm vi bảo vệ, thay vì chỉ tập trung vào thiết bị hay nhận thức người dùng. Các biện pháp bảo mật truyền thống vẫn đóng vai trò quan trọng, nhưng doanh nghiệp cũng cần xem xét cách thức rủi ro xuất hiện ngay bên trong môi trường ứng dụng. Với những ứng dụng xử lý dữ liệu nhạy cảm, thông tin đăng nhập và giao dịch, việc tích hợp bảo mật trực tiếp vào ứng dụng có thể giúp phát hiện rủi ro ngay tại điểm người dùng tương tác, đồng thời tăng cường khả năng bảo vệ trước những mối đe dọa liên tục biến đổi.

Kaspersky cho rằng sự chuyển dịch này đòi hỏi hướng tiếp cận Security-by-Design (bảo mật ngay từ khâu thiết kế). Theo đó, yếu tố bảo mật cần được tính đến ngay từ giai đoạn thiết kế và phát triển, trở thành một phần không thể tách rời của ứng dụng thay vì chỉ là lớp bảo vệ bổ sung bên ngoài. Bằng cách tích hợp trực tiếp tính năng bảo mật vào ứng dụng, doanh nghiệp có thể nâng cao khả năng đánh giá môi trường thiết bị, phát hiện hoạt động đáng ngờ và ứng phó với rủi ro ngay tại điểm người dùng tương tác với dịch vụ số.