Thời đại AI và hậu lượng tử: Thao túng dữ liệu huấn luyện, tự động tấn công với quy mô, tốc độ cao

Tại Vietnam Security Summit 2026 chủ đề “Bảo vệ tương lai số trong thế giới hậu lượng tử & AI”, FPT đã trình diễn hệ sinh thái giải pháp an ninh mạng “Made by FPT” và chia sẻ nhiều góc nhìn thực tiễn về bài toán bảo vệ dữ liệu trong kỷ nguyên AI.

Trong bối cảnh AI và điện toán lượng tử đang làm thay đổi toàn diện cách dữ liệu được khai thác, vận hành và bảo vệ, vấn đề đảm bảo an ninh mạng, an ninh dữ liệu và khả năng vận hành liên tục của tổ chức đang trở thành ưu tiên chiến lược của nhiều quốc gia và doanh nghiệp. Theo thống kê, năm 2025 ghi nhận hơn 552.000 cuộc tấn công mạng tại Việt Nam, với 52,3% tổ chức chịu thiệt hại. Trong khi đó, tốc độ khai thác lỗ hổng, tự động hóa tấn công bằng AI và các nguy cơ bảo mật trong kỷ nguyên hậu lượng tử đang tạo ra áp lực lớn lên các mô hình phòng vệ truyền thống, đòi hỏi tổ chức phải chuyển dịch sang cách tiếp cận an ninh chủ động và có khả năng thích ứng theo thời gian thực.

Phát biểu khai mạc sự kiện, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân – Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an nhận định không gian mạng hiện nay đã trở thành không gian chiến lược đặc biệt quan trọng, gắn trực tiếp với chủ quyền quốc gia, an ninh quốc gia và an ninh kinh tế. “Cùng với tiến trình chuyển đổi số quốc gia, dữ liệu đang dần trở thành nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng. Không chỉ dữ liệu của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp mà cả dữ liệu cá nhân của người dân đều đang được số hóa với quy mô ngày càng lớn. Nếu không bảo vệ tốt hệ thống dữ liệu và hệ thống thông tin, nguy cơ mất an ninh mạng sẽ tác động trực tiếp tới an ninh kinh tế và trật tự an toàn xã hội” – Đại tá Quân cho biết.

Cùng chung quan điểm, Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng – Phó Tư lệnh, Bộ Tư lệnh tác chiến không gian mạng, Bộ Quốc phòng cho rằng đầu tư cho an ninh mạng hôm nay chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững trong tương lai, và bảo vệ an ninh mạng hiện không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với cả quốc gia lẫn doanh nghiệp trong thời đại số.

Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng cùng đoàn đại biểu nghe giới thiệu về góc tiếp cận và hệ sinh thái bảo mật Made by FPT

Tại phiên hội thảo “Đảm bảo an ninh dữ liệu và định danh: Kiến tạo niềm tin trong hệ sinh thái số”, trong bài tham luận, ông Nguyễn Xuân Việt – Giám đốc Khối Dịch vụ Công nghệ mới, FPT IS, Tập đoàn FPT cho rằng, trong thời đại AI – dữ liệu của mỗi tổ chức, doanh nghiệp trở nên “biết nói”. AI đang khiến dữ liệu chuyển từ vai trò hỗ trợ trở thành “trung tâm quyền lực” của mọi hệ thống số. Tuy nhiên, khi dữ liệu được AI khai thác sâu và liên tục, ranh giới giữa giá trị và rủi ro ngày càng mong manh. Các mối đe dọa hiện nay không chỉ dừng ở đánh cắp dữ liệu mà đã dịch chuyển sang thao túng dữ liệu huấn luyện, khai thác lỗ hổng mô hình AI và tự động hóa tấn công ở quy mô lớn với tốc độ dần vượt xa khả năng phản ứng của con người.

Đặc biệt, vấn nạn “Shadow AI” đang trở thành điểm mù lớn của nhiều tổ chức khi nhân viên sử dụng các công cụ AI công cộng nhưng thiếu cơ chế kiểm soát phù hợp. Theo các số liệu được chia sẻ tại phiên thảo luận, 45% nhân viên hiện sử dụng AI thường xuyên trên thiết bị công ty, 67% truy cập AI bằng tài khoản cá nhân ngoài tầm kiểm soát của tổ chức và 63% doanh nghiệp chưa có chính sách quản trị AI.

Từ các nghiên cứu và thực tiễn triển khai, FPT cho rằng thách thức lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay không đơn thuần đến từ hacker hay AI Agent của kẻ tấn công, mà đến từ chính việc AI đang được sử dụng rộng rãi trong nội bộ nhưng chưa có đầy đủ cơ chế quản trị, kiểm soát và giám sát dữ liệu xuyên suốt vòng đời AI. 

Ông Nguyễn Xuân Việt – Giám đốc Khối Dịch vụ Công nghệ mới, FPT IS, Tập đoàn FPT chia sẻ về tình hình gia tăng rủi ro an toàn thông tin trong thời đại AI làm dữ liệu “biết nói”

Trên cơ sở đó, FPT đề xuất mô hình phương pháp luận “Data Trust Pipeline” với ba lớp bảo vệ dữ liệu gồm Ingress Provenance (kiểm soát dữ liệu trước khi AI truy cập), In-Use Guardrails (rào chắn bảo vệ trong quá trình AI vận hành) và Egress Attestation (chứng thực và giải trình đầu ra AI). Mô hình hướng tới bảo vệ dữ liệu xuyên suốt toàn bộ vòng đời AI — từ thu thập, xử lý, huấn luyện, vận hành đến chia sẻ và kiểm toán dữ liệu.

Bên cạnh đó, FPT cũng giới thiệu mô hình bảo mật toàn diện được thiết kế trên nền tảng khung 5 cấp độ trưởng thành AI giúp doanh nghiệp định vị mức độ ứng dụng AI hiện tại để xây dựng kiến trúc quản trị và khung an ninh phù hợp cho từng giai đoạn phát triển. Tương ứng với mỗi cấp độ trưởng thành AI, yêu cầu về an ninh dữ liệu, quản trị AI và khả năng Cyber Resilience cũng sẽ ngày càng phức tạp hơn. Từ kinh nghiệm triển khai thực tế, FPT  đề xuất cách tiếp cận về an ninh dữ liệu một cách toàn diện theo nguyên tắc “Security&Privacy-by-Design”: kiểm soát truy cập chủ động cho cả người dùng và AI agent, giám sát liên tục, và dùng chính AI làm vũ khí phòng thủ để phát hiện, dự báo và ứng phó ở tốc độ máy. FPT sẵn sàng đồng hành cùng các tổ chức, doanh nghiệp trong việc làm chủ AI trên nền tảng an ninh dữ liệu chủ động, thích ứng linh hoạt với các rủi ro mới trong kỷ nguyên AI và hậu lượng tử.

Tại khu vực triển lãm, FPT trình diễn hệ sinh thái giải pháp an ninh mạng “Made by FPT” ứng dụng AI – AI-powerd Cyber Security với các giải pháp nổi bật như bộ giải pháp bảo mật toàn diện FPT.EagleEye và giải pháp định danh điện tử FPT.eID, hỗ trợ tổ chức nâng cao năng lực giám sát, chống giả mạo, phát hiện và ứng cứu sự cố theo thời gian thực. Hiện FPT đang đồng hành cùng nhiều Bộ, ban, ngành, tổ chức tài chính và doanh nghiệp trong các bài toán bảo vệ hạ tầng số, dữ liệu và vận hành an toàn thông tin với hệ thống AISOC, 400+ playbook xử lý sự cố tự động, giúp 0% dữ liệu đi ra ngoài tổ chức, 0% điểm mù giám sát trong hệ thống CNTT, hệ thống xác thực định danh đạt chuẩn ISO 30107-3 Level 1 chống giả mạo tối đa.