Chuyển đổi số cấp cơ sở còn vướng nhiều “điểm nghẽn” về nguồn lực và cơ chế

Mặc dù thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh và các cơ quan chuyên môn đã triển khai nhiều chương trình đồng hành, hỗ trợ quyết liệt, song thực tế vận hành tại địa phương vẫn đang đối mặt với những "điểm nghẽn" về nguồn lực và cơ chế.

Ngày 21/3/2026, trong khuôn khổ sự kiện Tech Fest & Job Fair 2026, Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM phối hợp cùng Hội Tin học TP.HCM và Trường Đại học FPT tổ chức Hội nghị chuyên đề: “Thúc đẩy Chuyển đổi số cấp cơ sở – Tháo gỡ rào cản, Kết nối nguồn lực công nghệ”, nhằm trực tiếp lắng nghe và tìm lời giải cho bài toán chuyển đổi số tại 168 phường, xã, đặc khu trên địa bàn Thành phố.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia, Thành phố Hồ Chí Minh xác định cấp phường, xã là “mắt xích” quyết định để đưa công nghệ thực sự chạm đến đời sống nhân dân. Do đó, Hội nghị được kỳ vọng là diễn đàn để các phường, xã và đặc khu của Thành phố cùng “nói thật, làm thật”, giúp nhận diện đúng những khó khăn và kết nối trực tiếp với các cơ quan chuyên môn, các đơn vị công nghệ uy tín, nhằm tìm ra lời giải phù hợp, đảm bảo tiến trình chuyển đổi số tại cơ sở mang lại giá trị vận hành thực chất thay vì chỉ dừng lại ở mức độ phong trào.

Tại Hội nghị, thông qua các bài tham luận cũng như chia sẻ thực tế, hầu hết đều cho rằng bức tranh chuyển đổi số cấp phường/ xã đã có những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc hiện đại hóa hạ tầng, số hóa hồ sơ, sử dụng các hệ thống/ nền tảng dùng chung của Thành phố vào quản lý, vận hành và hình thành các mô hình sáng tạo thúc đẩy “Bình dân học vụ số”. Tuy nhiên, khi đi vào vận hành thực tế, tiến trình này vẫn đang vấp phải những điểm nghẽn khiến việc triển khai đôi khi còn mang tính hình thức, chưa thực sự tạo ra đột phá trong công tác phục vụ nhân dân.

Khó khăn lớn nhất nằm ở nguồn lực con người khi đội ngũ cán bộ đa phần phải thực hiện chế độ kiêm nhiệm, trình độ tiếp cận công nghệ chưa đồng đều trong khi áp lực về bảo mật và khối lượng công việc ngày càng cao. Bên cạnh đó, các rào cản về cơ chế tuyển dụng và chính sách đãi ngộ đặc thù chưa đủ sức giữ chân người tài, cộng với hạ tầng dữ liệu còn phân tán đã tạo ra tâm lý lúng túng cho đội ngũ cơ sở trước một lĩnh vực rất “khó” và “mới”. Nếu không sớm có những giải pháp đột phá về nhân sự và sự liên thông dữ liệu, tiến trình chuyển đổi số tại địa phương sẽ khó thoát khỏi tình trạng manh mún và thiếu tính bền vững.

Theo UBND phường Tân Sơn Nhất, để giải quyết triệt để điểm nghẽn về nhân sự và đảm bảo tính kế thừa, thành phố cần có cơ chế đặc thù cho phép xét tuyển hoặc tuyển dụng đặc cách vào công chức đối với những người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã đã có thâm niên công tác và có bằng chuyên môn về CNTT/Chuyển đổi số. Đây là cách nhanh nhất để có ngay đội ngũ tinh thông nghiệp vụ cơ sở và giỏi công nghệ. Bên cạnh đó, trong thời gian chuyển tiếp, kiến nghị Thành phố có cơ chế vận dụng để đội ngũ không chuyên trách đang trực tiếp làm công tác này được hưởng các chính sách đãi ngộ theo Nghị định 179/2025/NĐ-CP nhằm giữ chân người tài, tránh tình trạng chảy máu chất xám sang khu vực tư nhân trước thời hạn 31/5/2026. Đồng thời, cần gắn trách nhiệm quản lý hạ tầng CNTT và thiết bị bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ với chức danh công chức chuyên trách này để đảm bảo an toàn thông tin tuyệt đối cho hệ thống chính trị cấp cơ sở.

UBND Phường An Khánh kiến nghị, để tiếp tục thực hiện tốt công tác triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW trong thời gian tới thành phố cần tập trung xây dựng một nền hành chính thân thiện – hiệu quả – hiện đại. Theo đó, phát triển hạ tầng số đồng bộ, bảo đảm hệ thống phần mềm, trang thiết bị và đường truyền phục vụ tốt cho việc triển khai dịch vụ công trực tuyến và quản lý dữ liệu. Đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến, bảo đảm công bằng trong tiếp cận công nghệ, không để ai bị bỏ lại phía sau. Thu hút nguồn lực cho khoa học, công nghệ, chuyển đổi số (nhân lực chất lượng cao; nguồn tài chính từ các khu vực công, tư); mô hình phối kết hợp nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong thúc đẩy chuyển đổi số.

Đại diện Phường Tân Mỹ đề xuất Sở Khoa học và Công nghệ, Trung tâm Chuyển đổi số kiến nghị UBND TP.HCM bố trí thêm nhân sự có chuyên môn về Công nghệ thông tin cho phường để đảm bảo về số lượng vị trí việc làm theo Nghị định số 361/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025, Quy định về vị trí việc làm công chức.

Cần phối hợp các Sở ban ngành Thành phố đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp. Rà soát, cắt giảm các thủ tục không cần thiết, cung cấp các dịch vụ công trực tuyến chất lượng cao, phi địa giới hành chính – đại diện UBND Phường Tăng Nhơn Phú bổ sung thêm.

Tại Hội nghị, lãnh đạo Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM khẳng định, sẽ phối hợp cùng các cơ quan chuyên môn tổng hợp toàn bộ phản ánh thực tế từ 168 phường, xã và đặc khu nhằm xây dựng báo cáo tham mưu chi tiết. Trọng tâm là kiến nghị các cơ chế tuyển dụng đặc cách nhân sự CNTT, chính sách đãi ngộ thỏa đáng và các giải pháp vận dụng hiệu quả hướng dẫn triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW phù hợp với đặc thù tại từng địa phương để gửi đến lãnh đạo Thành phố cùng các Bộ, ngành liên quan, thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc thực sự đồng hành, tháo gỡ các rào cản nội tại, giúp mỗi phường, xã trở thành một “mắt xích số” vững chắc, đủ năng lực làm chủ công nghệ và vận hành bộ máy chính quyền tinh gọn, hiệu quả trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.